Migrena, a depresja i inne zaburzenia psychiczne

Współwystępowanie migren i zaburzeń psychicznych zauważone zostało już dawno temu. Czasem powoduje stygmatyzację chorych, błędnie oskarżanych o „wymyślanie” sobie choroby. Nie jest to, oczywiście, prawda, choć związek bólów głowy ze zdrowiem psychicznym jest niewątpliwy, złożony i prawdopodobnie dwukierunkowy.

Depresja

  • 6,9% osób z migreną cierpi na depresję.
  • Prawdopodobieństwo pojawienia się depresji jest około 3 razy wyższe u chorych na migreny. Szczególnie dotyczy to osób z częstymi atakami i allodynią (przeczulicą skóry). Z drugiej strony ból głowy może być objawem depresji, ale prawdopodobnie nie powoduje ona migren.
  • Ryzyko przejścia migreny w postać przewlekłą jest wyższe u osób z depresją, szczególnie ciężką. Z kolei chorzy z częstszymi i silniejszymi atakami częściej mają myśli samobójcze.
  • Depresja i migreny mają częściowo wspólne podłoże genetyczne.
  • Szlaki neuronalne depresji i migreny są ze sobą połączone. W powstawaniu migreny kluczowe znaczenie mają podwzgórze i system limbiczny, powiązane z odczuwaniem stresu i emocjami. Te ośrodki połączone są z kolei poprzez przywspółczulne jądro ślinowe górne ze zwojem skrzydłowo-podniebiennym. Ponadto „migrenowy” układ trójdzielno-naczyniowy połączony jest z obszarami zaangażowanymi w powstawanie depresji: podwzgórzem i ciałami migdałowatymi.
  • Wydaje się, że terapia poznawczo-behawioralna może być szczególnie korzystna dla osób ze współwystępującą depresją i migreną.
  • Niektórzy autorzy sugerują, że optymalnym lekiem dla osób z obydwoma zaburzeniami może być wenlafaksyna, ale brak jest obecnie mocnych dowodów na poparcie tej tezy.
Zaburzenia lękowe

  • Występują u około 7% populacji, ale u aż 19% chorych z bólami głowy.
  • Choroby przebiegające z bólami głowy mogą powodować lęk, a z drugiej strony zaburzenia lękowe obniżają próg bólu.
  • Najczęściej z bólami głowy powiązane są uogólnione zaburzenia lękowe, a niekiedy także lęk napadowy. 
  • Allodynia (przeczulica skóry) towarzysząca bólowi głowy wiąże się z większym ryzykiem zaburzeń lękowych.
Zespół stresu pourazowego (PTSD)
  • Osoby z zespołem stresu pourazowego (badania prowadzono na weteranach wojen), mają dwukrotnie większe ryzyko wystąpienia migreny, a upośledzenie funkcjonowania powodowane przez ból jest u tych osób większe.

Zespół nadpobudliwości z deficytem uwagi (ADHD)

  •   Również wiązany jest z podwyższonym ryzykiem pojawienia się migreny.

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne

  • Brak przekonujących dowodów na powiązanie z bólami głowy. Wynika to w dużej mierze z braku dużych badań analizujących tę zależność.

Zaburzenia dwubiegunowe (szczególnie typu II)

  •  Powiązane są z ponad dwukrotnie częstszym występowaniem migren.

Zasadniczo im częstsze bóle głowy, tym większe ryzyko zaburzeń psychicznych. Z drugiej strony im bardziej nasilone problemy psychiczne, tym większe ryzyko migreny. Co więcej, zaburzenia psychiczne u osoby z migreną związane są z bardziej nasilonymi i trudniejszymi w leczeniu bólami głowy, a skuteczne leczenie jednych sprzyja kontroli drugich. W związku z tym kilka z najważniejszych centrów leczenia bólów głowy na świecie wprowadziło do swoich programów psychiatryczne elementy leczenia interdyscyplinarnego. Doniesienia z tych jednostek sugerują lepsze wyniki leczenia u objętych nim chorych. Wydaje się to zrozumiałe, gdy zastanowimy się nad wielością wpływów jakie może wywierać ból przewlekły na stan psychiczny. Co oczywiste, leczenie jedynie fragmentów obrazu klinicznego będzie mniej skuteczne niż podejście obejmujące także emocjonalną strefę pacjenta.

Więcej:

Associations Between Migraine and the Most Common Psychiatric Co-Morbidities. Bergman-Bock S. Headache. 2018 Feb;58(2):346-353. doi: 10.1111/head.13146. Epub 2017 Aug 10.

Dodaj komentarz