Przewlekłe codzienne bóle głowy u dzieci

Choć bóle głowy występują powszechnie u dzieci, to stosunkowo rzadko przybierają bardzo nasilone postacie. Gdy jednak objawy nawracają przez 15 lub więcej dni w 3 kolejnych miesiącach to jest to sytuacja szczególna. Przewlekłe codzienne bóle głowy to kategoria, do której zaliczanych jest kilka, najbardziej nasilonych wariantów chorób przebiegających z bólami głowy:

  • przewlekła migrena (wraz z bólem napięciowym jest najczęstszą przyczyną przewlekłego codziennego bólu głowy u dzieci),
  • przewlekły napięciowy ból głowy,
  • nowy codzienny uporczywy ból głowy,
  • bóle głowy z nadużywania leków,
  • przewlekła hemikrania napadowa,
  • hemikrania ciągła,
  • przewlekłe klasterowe bóle głowy,
  • bóle głowy nie spełniające kryteriów rozpoznania, którejś z powyższych chorób stanowią niemal połowę wszystkich przewlekłych bólów głowy.
W tej grupie dzieci częściej, nawet w 10%,  przyczyną głowy mogą być inne choroby:
  • urazy (najczęstsza wtórna przyczyna),
  • nowotwory,
  • leki i używki,
  • przewlekłe zatrucia np. tlenkiem węgla,
  • choroby prowadzące do wzrostu ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego tj. idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe (imitujące migreny) czy nieprawidłowo działająca sztuczna zastawka komorowo-otrzewnowa,
  • choroby opon mózgowo-rdzeniowych tj. zapalenia, nacieki,
  • choroby naczyń krwionośnych tj. naczyniaki, tętniaki,
  • przewlekłe zapalenie zatok przynosowych i guzy jam nosa,
  • dysfunkcja stawu skroniowo-żuchwowego,
  • choroby odcinka szyjnego kręgosłupa.
Co zatem istotne, dziecko z przewlekłym codziennym bólem głowy powinno zostać dokładnie zbadane aby wykluczyć wymienione wyżej choroby. Ma to również istotne znaczenie z uwagi na często obserwowane nakładanie się dwóch, a nawet trzech chorób przebiegających z bólem głowy np. przewlekłej migreny z bólem głowy z nadużywania leków i napięciowymi bólami głowy.
U dzieci z przewlekłym codziennym bólem głowy częściej też wykonywane są badania obrazowe, choć należy pamiętać, że w przypadkach o typowym przebiegu (np. migren przewlekłych) i dobrej odpowiedzi na leczenie badania te nie są wskazane (więcej na temat wskazań do diagnostyki napisałem tutaj). Na koniec należy podkreślić, że zaburzeniom tym nawet w połowie przypadków towarzyszą zaburzenia psychiczne: depresyjne i lękowe.

Leczenie zależy od choroby lub chorób wywołujących codzienne bóle głowy. Powinno obejmować kontrolę czynników wywołujących i nasilających objawy, farmakoterapię, zapobieganie absencji szkolnej i izolacji od grupy rówieśniczej, a także psychoterapię.
Niestety pomimo zastosowania różnorodnych metod leczenia przewlekłe codzienne bóle głowy nie ustępują u kilkunastu procent dzieci. Od 11 do 48% pacjentów zostaje całkowicie wyleczonych. U pozostałych objawy zmniejszają się, ale mogą następować nawroty.

Więcej:
Chronic daily headache in children and adolescents. Seshia SS. Curr Pain Headache Rep. 2012 Feb;16(1):60-72.

Dodaj komentarz